PL EN DE RU UA
Medycyna nuklearna

NUK

Książka

Spis Dane ogólne (Tytuł, autor, ISBN, rok wydania i in.)
Okładka
Info (tylna strona okładki)
Przedmowa
Zawartość (rozdziały)
Zamawianie

Dane ogólne

Tytuł: MEDYCYNA NUKLEARNA - wprowadzenie do diagnostyki i terapii radioizotopowej
Autor: Cyprian Świętaszczyk
ISBN: 978-83-939192-1-5
Rok ukazania się: 2014
Ilość stron: 408
Ilość ilustracji: 136
Ilość tabel: 28
Format: 160 x 230 mm
Grubość: ok. 20 mm
Waga netto: ok. 600 g
Okładka: miękka
Ilość słów: ponad 131 tysięcy
Ilość znaków pisarskich: ponad 943 tysiące
Przygotowanie do druku, skład: Wojciech Kozioł, 4dot, www.4dot.pl

Okładka

Okładka książki

Info (tylna strona okładki)

Książka, jaką oddajemy Czytelnikowi, jest napisana głównie z myślą o tych, którzy pragną poznać, a przede wszystkim zrozumieć od podstaw, medycynę nuklearną. Dlatego pierwsze rozdziały mają za zadanie wprowadzić Odbiorcę w świat atomów, cząsteczek i najważniejszych oddziaływań między nimi, ze szczególnym uwzględnieniem rodzajów i kinetyki rozpadów promieniotwórczych oraz ich skutków. Złożone procesy starano się przedstawić z jednej strony w formalnie prawidłowy, z drugiej strony zaś - w możliwie prosty do zrozumienia sposób. Omówiono także drogi, w jakich wytwarzane promieniowanie oddziałuje z materią, uwzględniając wpływ na organizm, oraz związane z nimi metody wykrywania promieniowania. Przedstawiono metody wytwarzania radioizotopów, a także zagadnienie obecności promieniowania i izotopów promieniotwórczych w naszym codziennym otoczeniu. Starano się nie pomijać zagadnień kontrowersyjnych, aby, w odczuciu autora, pozwolić Czytelnikowi na wyrobienie sobie własnego zdania na przedstawiane tematy. Omówiono również fakty związane z radiofarmacją, czyli wytwarzaniem radioznaczników (substancji stosowanych w medycynie nuklearnej), jak również ich losy w organizmie - na tle najważniejszych zagadnień farmakologii i biochemii. Przedstawiono podstawowe aspekty działania aparatury stosowanej w medycynie nuklearnej (mierniki promieniowania, gammakamery, tomografy SPECT/CT i PET/CT), ze szczególnym uwzględnieniem zasad ich działania oraz wynikających z nich możliwych błędów i ograniczeń tej aparatury. Następnie dokonano przeglądu zastosowań i możliwości medycyny nuklearnej w najbardziej typowych zagadnieniach medycyny, jak tarczyca i pozostałe narządy wydzielania wewnętrznego, układ szkieletowy, moczowy, krążenia, oddechowy, nerwowy, pokarmowy, w stanach zapalnych, nowotworach, a także w rzadszych zastosowaniach; uwzględniono przy tym najczęstsze warianty normy, artefakty i najbardziej typowe "pułapki". Pod koniec książki znajdzie Czytelnik między innymi specjalny dział ze zdefiniowanymi podstawowymi pojęciami matematyczno-fizycznymi, z którymi często można spotkać się w medycynie nuklearnej, oraz tabelę radionuklidów najważniejszych zarówno z punktu widzenia medycyny, jak i techniki oraz życia codziennego. Celem ułatwienia poruszania się w tym obszernym i interdyscyplinarnym temacie, a w szczególności porównania z innymi dostępnymi źródłami wiedzy, podawano także anglojęzyczne terminy odpowiednich zjawisk, schorzeń, wariantów normy i sposobów badań.

Przedmowa

Medycyną nuklearną zacząłem interesować się już w czasie studiów na Akademii Medycznej w Bydgoszczy. W tamtym okresie jednak perspektywa rozwoju tej gałęzi medycyny w Polsce wydawała się tak odległa, że nawet ciekawe zajęcia nie były w stanie przekonać mnie do bliskiego zajęcia się nią. Po studiach podjąłem nawet decyzję o specjalizowaniu się w innej dziedzinie.

Podobnie jak wielu moich młodych kolegów poczułem się poprzez brak perspektyw rozwoju zmuszony do emigracji. W Republice Federalnej Niemiec, gdzie przebywałem ponad cztery lata, zetknąłem się ponownie z medycyną nuklearną, która stała się największą zawodową przygodą mojego życia. Ostatecznie to właśnie tam ukończyłem specjalizację.

Po powrocie do Polski zastałem już zupełnie inne warunki. Miałem okazję także pracować z nowoczesnym sprzętem, który jeszcze kilka lat wcześniej był tu prawie nieznany. Stale poszerzałem swoje horyzonty, co było szczególnie inspirujące, ponieważ posiadałem dwie perspektywy: niemiecką i polską. Właśnie zetknięcie (czasami wręcz zderzenie) tych dwóch perspektyw było pierwszym impulsem do napisania książki.

Pracując w Zakładzie Medycyny Nuklearnej Regionalnego Szpitala Specjalistycznego imienia doktora Władysława Biegańskiego w Grudziądzu (później także częściowo w Zakładzie Medycyny Nuklearnej w Toruniu) opracowałem stronę internetową poświęconą pierwotnie jedynie Zakładowi w Grudziądzu, potem jednak także ogólnie medycynie nuklearnej (www.nuk.bieganski.org). Głównie przy okazji różnych konferencji spotykałem się z medykami nuklearnymi, przede wszystkim młodymi, którzy przekazywali mi wiele życzliwych, ale także krytycznych uwag na temat zawartości tej strony. Podczas jednej z takich rozmów decyzja o napisaniu książki dojrzała ostatecznie.

Pragnę wyrazić wdzięczność wszystkim moim Nauczycielom medycyny nuklearnej, zarówno polskim, jak i niemieckim. Wielu z nich stało się dla mnie Mistrzami także w pozamedycznych dziedzinach życia. Bez Nich ta publikacja nigdy by nie powstała, a i moje życie, zarówno zawodowe jak i prywatne, pozbawione byłoby wielu ciekawych wydarzeń. Wdzięczny jestem również mojej Rodzinie za inspirację i wyrozumiałość, jaką mi okazywali, kiedy swój czas, zamiast Jej, poświęcałem rozwojowi swoich pasji...

Zawartość (rozdziały)

Przedmowa

Kompletny tekst Przedmowy znajduje się powyżej.

I. Wstęp

- ogólny opis możliwości, jakie oferuje medycyna nuklearna w diagnostyce i leczeniu;
- podstawowa różnica między medycyną nuklearną a radiologią;
- ogólne ryzyko związane z zastosowaniem metod izotopowych;

II. Budowa materii

- budowa atomu, cząstki elementarne;
- powłoki i podpowłoki elektronowe, poziomy energetyczne, tworzenie związków chemicznych;
- jądro atomowe, pojęcie izotopu i pojęcia pokrewne, izotopy trwałe i promieniotwórcze, izomery jądrowe;

III. Promieniotwórczość

- nuklid macierzysty a potomny, energia rozpadu;
- przemiany promieniotwórcze: α, β-, β+, wychwyt elektronu, samorzutne rozszczepienie, rozpad klastrowy, emisja γ, przejście izomeryczne, elektrony konwersji, promieniowanie X, elektrony Augera, pozostałe drogi rozpadu (emisja neutronu, rozpad 2β-), współczynnik podziału;
- opisywanie i obrazowanie rozpadu;
- aktywność substancji promieniotwórczej;
- kinetyka rozpadu prostego;
- związek ilości bezwzględnej radionuklidu z jego aktywnością, aktywność właściwa;
- rozpad seryjny (szereg promieniotwórczy, równania Batemana);
- rozpad mieszaniny nuklidów (niezależnych);

IV. Oddziaływanie promieniowania z materią

- oddziaływanie cząstek ciężkich naładowanych, LET, pik Bragga, zasięg;
- oddziaływanie elektronów;
- oddziaływanie antycząstek;
- oddziaływanie fotonów (rozpraszanie Rayleigh'a, reakcje jądrowe, tworzenie par; dokładniejsze omówienie: zjawisko fotoelektryczne i efekt Comptona), porównanie warunków idealnych pochłaniania promieniowania z rzeczywistymi, grubość połówkowa, grubość osłabienia dziesięciokrotnego, prawo rozchodzenia się promieniowania, ochrona przed promieniowaniem;
- oddziaływanie neutronów (zderzenia, rozproszenie, reakcje jądrowe);
- oddziaływania specjalne;
- pojęcia natężenia i dawki promieniowania;
- działanie promieniowania na organizm;
- radiotoksyczność;
- podstawy ochrony radiologicznej;

V. Wytwarzanie radionuklidów

- zasada działania reaktora jądrowego i bomby atomowej, rozszczepienie, reakcja łańcuchowa, masa krytyczna;
- reaktor jako źródło neutronów, przyczyny zanieczyszczeń produktów z przykładami;
- produkty rozszczepienia - przykłady zastosowań;
- akceleratory cząstek naładowanych, cyklotron - przykłady zastosowań;
- generatory radionuklidowe, zasada działania, ustalanie aktywności, przykłady generatorów Mo-Tc i Ge-Ga;
- rozdzielanie izotopów;

VI. Wykrywanie promieniowania

- detektory gazowe, półprzewodnikowe, termoluminescencyjne, filmowe i scyntylacyjne - zasada działania, potencjalne źródła błędów, z przykładami zastosowań;
- widmo promieniowania;
- kolimacja wiązki promieniowania, detektory kierunkowe;
- wykrywacz kontaminacji, miernik aktywności;
- wzmacnianie i przetwarzanie sygnału, czas martwy w układzie non-paralyzableparalyzable, konsekwencje dla działania miernika;

VII. Radioizotopy i promieniowanie w naszym otoczeniu

- izotopy promieniotwórcze naturalne oraz wprowadzone do środowiska w sposób sztuczny;
- praktyczne zastosowania radioizotopów w technice;
- potencjalne ryzyko związane z obecnością radionuklidów w życiu codziennym;

VIII. Radiofarmacja

- miejsce radiofarmacji wśród dyscyplin pokrewnych, różnica farmacja/radiofarmacja, chemia/radiochemia;
- radioznacznik: budowa cząsteczki, cechy praktyczne, charakterystyka produktu;
- izolowanie radionuklidów;
- radioznakowanie;
- związki promieniotwórczych metali;
- radiojodowanie;
- produkcja radioznaczników PET-owych z przykładami;
- kontrola jakości;
- znakowanie komórek;

IX. Radioizotopowe obrazowanie planarne

- scyntygraf;
- gammakamera: rola i typy kolimatora, wydajność rejestracji, związek wydajności i ostrości obrazu z odległością kolimator-obiekt badany;
- powstawanie obrazu, pochodzenie rejestrowanych impulsów, rozdzielczość (FWHM);
- typowe artefakty obrazu;
- analiza i interpretacja obrazu;

X. Obrazowanie SPECT i SPECT/CT

- tomografia transmisyjna, skala gęstości radiologicznej Hounsfielda, akwizycja obrazów w tomografii transmisyjnej i emisyjnej;
- podstawy działania algorytmów rekonstrukcji przestrzennej obrazów tomograficznych;
- korekcja rozproszenia i korekcja atenuacji (osłabienia);
- typowe artefakty w obrazowaniu SPECT i SPECT/CT;
- przedstawianie graficzne obrazów tomograficznych, w tym wtórna rekonstrukcja płaszczyznowa;

XI. Obrazowanie PET i PET/CT

- podstawy budowy i zasada działania skanera PET i PET/CT, wynikające z tego artefakty i ograniczenia aparatury, warianty aparaturowe i softwarowe (np. technika ToF);
- rozdzielczość obrazowania, analiza (pół)ilościowa (m.in. SUV);

XII. Kinetyka radioznacznika w organizmie

- koncepcja radioznacznika;
- zachowanie się substancji w organizmie (rzędowość procesów, ekstrakcja);
- pomiary wychwytu radioznacznika;
- czasy połowicznego zaniku: biologiczny, fizyczny i efektywny;
- kolejność wykonywania kilku badań;
- równoczesne badanie za pomocą dwóch radionuklidów;

XIII. Koncepcje terapii radioizotopowej

- miejsce terapii izotopowej w terapii za pomocą promieniowania;
- dawki promieniowania;
- rozwojowe możliwości (w tym: generatory in vivo, boron neutron capture therapy, SIRT);
- dozymetria w terapii radioizotopowej;

XIV. Gruczoł tarczowy, schorzenia łagodne

- uwagi morfologiczne;
- regulacja czynności (TSH, ujemne sprzężenie zwrotne);
- synteza hormonów tarczycy, rola jodu, NIS, metabolizm hormonów tarczycowych i TSH, inne szlaki metaboliczne jodu;
- diagnostyka laboratoryjna gruczołu tarczowego;
- najważniejsze schorzenia łagodne tarczycy;
- tarczyca a nadmiar jodu;
- leki stosowane w leczeniu chorób tarczycy;
- diagnostyka obrazowa tarczycy (w tym USG), miejsce scyntygrafii, możliwe artefakty w diagnostyce izotopowej tarczycy;
- leczenie schorzeń łagodnych tarczycy, miejsce radiojodoterapii;
- ryzyko związane z radiojodoterapią;
- dawki jodu-131 w leczeniu chorób tarczycy;
- tarczycowe "sytuacje szczególne" (kontaminacja jodem);
- wady tarczycy;

XV. Rak tarczycy

- epidemiologia, etiologia, patogeneza, typy;
- stopień zaawansowania (klasyfikacje TNM);
- cechy raków zróżnicowanych (zwł. gromadzenie jodu, produkcja tyreoglobuliny);
- diagnostyka obrazowa z uwzględnieniem źródeł najczęstszych błędów (m.in. ogłuszenie);
- ogólny schemat postępowania;
- możliwe problemy (zwł. odróżnicowanie, terapia redyferencjacyjna);
- ryzyko związane z radiojodoterapią w przypadku raka tarczycy;

XVI. Układ wewnątrzwydzielniczy - pozostałe

- przytarczyce (podstawy fizjologiczne, scyntygrafia dwufazowa ze SPECT/CT po podaniu Tc-99m-MIBI, inne metody diagnostyki);
- nadnercza (kora i rdzeń): podstawy biochemiczne, możliwości diagnostyki;

XVII. Układ szkieletowy

- uwagi morfologiczno-czynnościowe, leki swoiste dla układu kostnego;
- radioznaczniki stosowane w diagnostyce izotopowej kości, techniki scyntygraficzne;
- scyntygrafia kośćca - typowe wskazania i wyniki, z uwzględnieniem wielu typowych wariantów normy i pułapek diagnostycznych;
- leczenie przerzutów nowotworowych w układzie kostnym;
- radiosynowiorteza;
- terapia radem-224 (w ZZSK);

XVIII. Układ moczowy

- uwagi patofizjologiczne;
- ilościowa ocena czynności kłębuszków nerkowych;
- ocena czynności kanalików nerkowych;
- badanie scyntygraficzne nerek: fazy prawidłowej krzywej renoscyntygraficznej, typy krzywej, korekcja głębokości położenia nerek;
- diagnostyka nadciśnienia tętniczego;
- rzadsze metody badań;

XIX. Układ krążenia

- podstawy fizjologii i patologii;
- możliwości diagnostyki obrazowej w chorobie niedokrwiennej serca, różnice w informacjach dostarczanych przez echokardiografię, koranorografię i scyntygrafię mięśnia sercowego na tle typowej sekwencji rozwoju choroby niedokrwiennej;
- sposoby przeprowadzania badań scyntygraficznych, techniki obciążenia, protokoły;
- rekonstrukcje obrazu serca;
- typowe trudności interpretacyjne badania perfuzyjnego;
- badanie z użyciem krwinek znakowanych (angiokardiografia, MUGA);
- badanie unerwienia współczulnego serca;

XX. Układ oddechowy

- uwagi patofizjologiczne;
- możliwości scyntygraficzne;
- diagnostyka izotopowa zatorowości (na tle innych metod diagnostyki), kryteria PIOPED;
- ocena regionalnej perfuzji płuc, ocena przecieku;

XXI. Centralny układ nerwowy

- badania perfuzyjne, możliwości w diagnostyce typowych zespołów chorobowych, porównywanie z prawidłowym kolektywem;
- diagnostyka receptorowa ze szczególnym uwzględnieniem obrazowania gęstości transporterów dopaminowych;
- diagnostyka wodogłowia normotensyjnego;

XXII. Układ pokarmowy

- ocena motoryki przewodu pokarmowego;
- ocena czynności metabolicznej, wydzielniczej i fagocytarnej wątroby, ocena względnej ilości krwi;
- diagnostyka izotopowa zmian ogniskowych wątroby na tle innych metod diagnostycznych;
- diagnostyka ślinianek;
- lokalizacja źródła krwawienia;
- wykrywanie uchyłka Meckela;
- resorpcja kwasów żółciowych i innych substancji;
- ocena jelitowej utraty białka;
- ureazowy test oddechowy;

XXIII. Stany zapalne

- ogólny przegląd możliwości scyntygraficznych w diagnostyce zapaleń;

XXIV. Nowotwory

- porównanie metod morfologicznych i izotopowych diagnostyki nowotworów;
- radioznaczniki historyczne (tal-201, Tc-99m-MIBI i inne);
- analogi glukozy (gł. FDG): mechanizmy transportu, metabolizm, przygotowanie pacjenta do badania, akwizycja danych, wartość badania PET z zastosowaniem FDG w diagnostyce różnych chorób nowotworowych;
- analogi aminokwasów i ich zastosowanie w onkologii;
- analogi nukleozydów i ich zastosowanie w onkologii;
- markery obrotu błon biologicznych;
- radioznaczniki receptorowe w diagnostyce i leczeniu niektórych schorzeń nowotworowych;
- wskaźniki apoptozy, nidotlenienia i angiogenezy;
- węzły wartownicze;

XXV. Różne

- kinetyka erytrocytów;
- test Schillinga;
- metabolizm żelaza;
- kinetyka płytek krwi;
- wyznaczanie objętości krwi;
- obrazowanie śledziony;
- obrazowanie szpiku;
- limfoscyntygrafia, fleboscyntygrafia;
- diagnostyka gruczołów i dróg łzowych;
- pomiar tempa metabolizmu (za pomocą wody podwójnie znakowanej);

XXVI. Dodatek A: Podstawowe pojęcia i stałe fizyczno-matematyczne

- oprócz stałych matematyczno-fizycznych przedstawiono między innymi problemy: skali logarytmicznej, mary kątów, wartości średniej (arytmetyczna, geometryczna, ważona, odchylenie standardowe), dokładności podawanych wartości, rozkładów prawdopodobieństwa, koralacji, aproksymacji punktów do prostej, rachunku różniczkowego i całkowego, cech testów diagnostycznych (czułość, swoistość, pozytywna i negatywna wartośc predykcyjna, dokładność), pojęć epidemiologicznych (zachorowalność, chorobowość, umieralność, śmiertelność) i sposobów określania stężeń;

XXVII. Dodatek B: Tabela najważniejszych radionuklidów

- właściwości kilkudziesięciu radionuklidów najważniejszych z punktu widzenia medycyny, techniki, toksykologii i zastosowań militarnych;

XXVIII. Dodatek C: Niektóre instytucje związane z medycyną nuklearną

- adresy internetowe niektórych instytucji;

XXIX. Dodatek D: Przykładowe pytania dla pacjentów poddawanych badaniom scyntygraficznym

- przykładowa lista pytań dla pacjentów poddawanych badaniom scyntygraficznym tarczycy i kośćca;

Indeks

- ponad 1200 pozycji: odsyłaczy do stron, na których pojawiły się definicje lub inne przybliżenia pojęć, użytych w książce.


Zamawianie

Tytuł: MEDYCYNA NUKLEARNA - wprowadzenie do diagnostyki i terapii radioizotopowej
Autor: Cyprian Świętaszczyk

Okładka książki

Aby zamówić powyższą książkę - wejdź tutaj.




©Autor: Cyprian Świętaszczyk, 2013; Ostatnia aktualizacja: 03/2017;